Nâng cao đời sống qua khoa học
› Resources › Các ứng dụng đa dạng của công nghệ mRNA
COVID-19 đã mở ra nhiều khả năng cho các tổ chức khác nhau nhằm bào chế các thành phần vắc-xin mới và thử nghiệm các cách tiếp cận công nghệ khác nhau. Khi đến thời điểm diễn ra giai đoạn cuối của các thử nghiệm vắc-xin Pfizer/BioNTech và Moderna, kết quả cho thấy hiệu quả đáng kinh ngạc 95%, mang lại cho mọi người niềm hy vọng vững chắc hơn kể từ khi đại dịch xảy ra. Ngay sau đó, cuộc chiến chống lại vi-rút SARS-CoV-2 thực sự đã mở khóa sức mạnh của công nghệ mRNA.
Công nghệ mRNA có thể mới mẻ đối với công chúng, tuy nhiên, đây là một cải tiến mà các nhà nghiên cứu đã đặt cược trong một thời gian khá dài. Nó không chỉ cho thấy tiềm năng an toàn và hiệu quả rõ rệt chống lại SARS-CoV-2 mà còn hứa hẹn chống lại các bệnh truyền nhiễm khác.
Hình 1. Cách vắc-xin mRNA hoạt động.
Nguồn: Bài thuyết trình của National Institutes of Health tại phiên điều trần Thượng viện (09 tháng 9 năm 2020).
Trong bối cảnh COVID-19, vắc-xin mRNA hướng dẫn các tế bào tạo ra các protein kích thích phản ứng miễn dịch, tạo ra các kháng thể giúp bảo vệ chống lại sự lây nhiễm trong tương lai.
Câu chuyện về vắc-xin mRNA bắt nguồn từ đầu những năm 1990, khi Katalin Karikó— một nhà nghiên cứu từ University of Pennsylvania, bắt đầu thử nghiệm công nghệ mRNA như một hình thức liệu pháp gen (nhấp vào đây để biết liệu pháp gen hoạt động như thế nào).
Hình 2. Dòng thời gian của các khám phá chính trong liệu pháp RNA.
Đã có nhiều khám phá thiết yếu dẫn đến sự thành lập lĩnh vực liệu pháp RNA (Hình 2). Kể từ đó, vô số nghiên cứu và thử nghiệm phát triển mạnh mẽ qua nhiều năm đã dẫn đến tiềm năng bùng nổ của công nghệ mRNA hiện nay.
Không giống như vắc-xin truyền thống có thể mất nhiều tháng để sản xuất bằng cách nuôi cấy các dạng vi-rút suy yếu, vắc-xin RNA có thể được sản xuất với tốc độ nhanh hơn bằng cách sử dụng trình tự di truyền của mầm bệnh và các thành phần khác. Dưới đây là một số ứng dụng đa dạng của công nghệ mRNA.
Điều trị ung thư đại trực tràng
Nghiên cứu về việc liệu công nghệ mRNA có thể ngăn ngừa ung thư đại trực tràng tái phát hay không vẫn đang được tiến hành. Mọi người đều biết rằng phẫu thuật là phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho nhiều bệnh nhân ung thư đại trực tràng, tuy nhiên, các tế bào ung thư có thể vẫn còn sót lại trong cơ thể sau khi khối u được cắt bỏ. Những tế bào ung thư còn sót lại này thải DNA vào máu, được gọi là DNA khối u tuần hoàn (ctDNA). Mô từ khối u được gửi đến một phòng thí nghiệm chuyên khoa, nơi nó được kiểm tra để tìm các đột biến di truyền thúc đẩy sự phát triển của ung thư. Sau khi các đột biến đã được xác định, chúng sẽ được ưu tiên theo thứ tự từ phổ biến nhất đến ít phổ biến nhất và một vắc-xin mRNA được tạo ra dựa trên bảng xếp hạng đó. mRNA hướng dẫn các tế bào của bệnh nhân sản xuất các mảnh protein dựa trên các đột biến di truyền của khối u được xác định trong quá trình xét nghiệm. Sau đó, hệ thống miễn dịch sẽ tìm kiếm các tế bào khác có protein đột biến và loại bỏ mọi tế bào khối u lưu thông còn sót lại.
Hình 3. Thiết kế vắc-xin mRNA.
Chữa khỏi bệnh tự miễn
Các nhà nghiên cứu Đức đã sử dụng công nghệ mRNA để làm giảm hoạt động của bệnh ở chuột bị viêm não tủy tự miễn thực nghiệm (EAE), một căn bệnh tương tự như bệnh đa xơ cứng. Bệnh nhân thường được kê đơn thuốc ức chế miễn dịch để kiểm soát các triệu chứng, nhưng những loại thuốc này có thể gây ra tác dụng phụ. Do đó, nhóm nghiên cứu đã tạo ra một vắc-xin mRNA làm tăng khả năng dung nạp của tế bào miễn dịch và giảm tổn thương mà không làm ảnh hưởng đến chức năng hệ thống miễn dịch bình thường.
Hình 4. Gây dung nạp bằng vắc-xin mRNA chống viêm.
Liệu pháp gen
Liệu pháp gen là một chiến lược điều trị quan trọng để chữa các tế bào bị bệnh. Tuy nhiên, liệu pháp gen thông thường có thể gây ra một số rủi ro. Một nghiên cứu do các Phó giáo sư từ University of Tokyo Graduate School of Medicine Center for Disease Biology and Integrative Medicine thực hiện đã sử dụng hệ thống phân phối thuốc polymer micelle (DDS) để thiết lập một hệ thống phân phối mRNA mới. Sử dụng mRNA cho liệu pháp gen, nhóm nghiên cứu đã thành công trong việc kích thích tái tạo mô của các sợi thần kinh khứu giác và phục hồi chức năng khứu giác ở động vật bị rối loạn khứu giác. Những điều này đã mở đường cho việc sử dụng mRNA như một phần của liệu pháp gen dựa trên mRNA trong nhiều ứng dụng cho các rối loạn thần kinh.
Hình 5. Liệu pháp gen sử dụng cỗ máy nano mang mRNA.
Điều trị bệnh Lyme do bọ ve gây ra
Vi-rút Powassan đe dọa tính mạng chưa có biện pháp phòng ngừa hoặc điều trị nào được biết đến. Đây là một loại vi-rút do bọ ve truyền có thể gây viêm não ở người, tuy hiếm gặp nhưng đang lưu hành ở Bắc Mỹ và Nga. Một loại vắc-xin mới cho vi-rút Powassan bao gồm mRNA của vi-rút được bao bọc trong các hạt nano lipid— điều này tạo ra các hạt dưới vi-rút xây dựng phản ứng miễn dịch và tạo ra sự bảo vệ. Vắc-xin dựa trên mRNA cho thấy kết quả tốt chống lại vi-rút Powassan, có tính sinh miễn dịch cao và mang lại sự bảo vệ chống lại nhiều thành viên trong cùng họ vi-rút.
Hình 6. Vắc-xin mRNA bảo vệ chuột chống lại nhiều bệnh nhiễm trùng Flavivirus lây truyền qua bọ ve.
Tủ an toàn sinh học Esco (BSC) đang được sử dụng tích cực trong sản xuất vắc-xin COVID-19 mRNA tại Hoa Kỳ. Chúng tôi rất mong được trở thành đối tác của bạn trong việc cung cấp các BSC và thiết bị phòng thí nghiệm tiên tiến cho nghiên cứu mRNA của bạn. Esco cung cấp thời gian thực hiện đơn hàng nhanh chóng trong 1 tuần đối với các thiết bị tiêu chuẩn và thời gian thực hiện hợp lý cho các thiết bị phòng thí nghiệm tùy chỉnh để phù hợp với nhu cầu cụ thể của bạn.
Tài liệu tham khảo:
[1] Một hệ thống liệu pháp gen mới sử dụng messenger RNA (mRNA). (Ngày 3 tháng 3 năm 2015). The University of Tokyo.
https://www.u-tokyo.ac.jp/focus/en/articles/a_00351.html
[2] Carter, D. (2021). Vắc-xin mRNA có thể được sử dụng trong chăm sóc ung thư không? Anderson Cancer Center.
https://www.mdanderson.org/cancerwise/can-mrna-vaccines-like-those-used-for-covid-19-be-used-in-cancer-care.h00-159457689.html
[3] Copur, M. S. (2021). Vắc-xin Messenger RNA: Báo hiệu một kỷ nguyên mới trong liệu pháp miễn dịch ung thư.
https://www.cancernetwork.com/view/messenger-rna-vaccines-beckoning-of-a-new-era-in-cancer-immunotherapy
[4] Liệu vắc-xin mRNA có thể bảo vệ chống lại các loại vi-rút mới nổi lây truyền qua bọ ve không? (2019). Infectious Diseases Hub.
https://www.id-hub.com/2018/12/18/mrna-vaccine-protective-emerging-tick-borne-viruses/
[5] Fox, M. (2021). Hiện đã được chứng minh hiệu quả chống lại vi-rút Corona, mRNA có thể làm được nhiều hơn thế nữa.
https://edition.cnn.com/2021/06/01/health/mrna-vaccines-covid-future/index.html
[6] Global Autoimmune Institute. (Ngày 28 tháng 1 năm 2021). Phương pháp điều trị mRNA tiềm năng cho bệnh tự miễn.
https://www.autoimmuneinstitute.org/articles/mrna-treatment-multiple-sclerosis/
[7] Kim, Y.K. (2020). Liệu pháp RNA: Hiện trạng và tiềm năng tương lai. 2020 PubMed Central (PMC).
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7250668/
[8] VanBlargan, L. et.al. (2018). Vắc-xin mRNA bảo vệ chuột chống lại nhiều bệnh nhiễm trùng Flavivirus lây truyền qua bọ ve.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6353567/#abs0015title
[9] Wardell, C. (2021). Vắc-xin mRNA tác động đến khả năng dung nạp miễn dịch.
https://www.nature.com/articles/s41587-021-00880-0
[10] Zon, G. (Ngày 24 tháng 6 năm 2019). Sự gia tăng các ca bệnh Lyme được báo cáo lên Quốc hội Hoa Kỳ như một mối lo ngại nghiêm trọng về sức khỏe. Zone in With Zon.
http://zon.trilinkbiotech.com/2019/06/25/surge-in-lyme-disease-cases-reported-to-u-s-congress-as-a-serious-health-concern/